چرا پوست جوش می‌زند؟ بررسی دلایل هورمونی، تغذیه و مراقبت

چرا پوست جوش می‌زند؟ این سؤال شاید برای بسیاری از ما آشنا باشد، مخصوصاً وقتی جوش‌ها ناگهانی روی صورت ظاهر می‌شوند و اعتماد به نفس را کاهش می‌دهند. پوست جوش‌دار نتیجه تعامل پیچیده‌ای از عوامل هورمونی، تغذیه‌ای، مراقبتی و محیطی است. از تغییرات هورمونی دوران بلوغ و قاعدگی گرفته تا رژیم غذایی پرقند و سبک زندگی پر استرس، هر یک می‌توانند با تحریک غدد چربی، مسدود کردن منافذ و افزایش التهاب پوست، زمینه بروز آکنه را فراهم کنند. درک دقیق این عوامل و راهکارهای پیشگیری و درمان، کلید داشتن پوستی سالم و شفاف است. در ادامه‌ی این مطلب همراه ما باشید تا به این سوال پاسخ دهیم:

۱. عوامل هورمونی، عامل اصلی جوش

هورمون‌ها مهم‌ترین نقش را در ایجاد جوش دارند، به خصوص هورمون‌های آندروژن مانند تستوسترون، دی‌هیدروتستوسترون (DHT) و دیگر استروئیدهای جنسی.

چگونگی تأثیر هورمون‌ها:

• افزایش تولید سبوم: هورمون‌های آندروژن فعالیت غدد سباسه را افزایش می‌دهند، بنابراین پوست چرب‌تر می‌شود و منافذ مسدود می‌شوند.
• تغییر در ترکیب سبوم: تغییرات هورمونی می‌تواند ترکیب سبوم را تغییر دهد و آن را چسبنده‌تر کند، که به تجمع سلول‌های مرده و رشد باکتری‌ها کمک می‌کند.
• التهاب پوست: برخی هورمون‌ها مستقیما پاسخ‌های التهابی پوست را افزایش می‌دهند و باعث جوش‌های قرمز و چرکی می‌شوند.

زمان‌های حساس هورمونی:

• بلوغ و نوجوانی: افزایش تستوسترون در پسران و دختران باعث شروع جوش می‌شود.
• قاعدگی و PMS: ۷ تا ۱۰ روز قبل از قاعدگی، کاهش استروژن و افزایش پروژسترون باعث تحریک غدد سباسه و ایجاد جوش می‌شود.
• بارداری و یائسگی: نوسانات هورمونی می‌تواند باعث جوش‌های جدید یا تشدید جوش‌های قبلی شود.
• سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS): باعث افزایش آندروژن‌ها و جوش‌های مقاوم به درمان در فک، چانه و گردن می‌شود.

راهکار: در صورت مشکوک بودن به جوش هورمونی، بررسی سطح هورمون‌ها و مشاوره با متخصص پوست یا غدد برای درمان‌های هورمونی یا دارویی توصیه می‌شود.

۲. تغذیه و سبک زندگی، عامل تشدید کننده

رژیم غذایی می‌تواند مستقیما روی هورمون‌ها و تولید سبوم تأثیر بگذارد و التهاب پوست را افزایش دهد.

مواد غذایی مؤثر:

• قند و غذاهای با شاخص گلیسمی بالا: نان سفید، کیک، شیرینی و نوشابه باعث افزایش ناگهانی قند خون و انسولین می‌شوند. انسولین بالا تحریک تولید IGF-1 می‌کند که ترشح سبوم و رشد سلول‌های پوست را افزایش می‌دهد.
• لبنیات: شیر و محصولات لبنی ممکن است سطح IGF-1 و هورمون‌های مشابه را افزایش دهند و زمینه جوش را فراهم کنند.
• چربی‌های ناسالم و فست‌فود: چربی‌های ترانس و اسیدهای چرب غیرسالم التهاب سیستمیک ایجاد می‌کنند که روی پوست هم تأثیر می‌گذارد.
• کمبود مواد مغذی: ویتامین A (تنظیم چرخه سلولی پوست)، ویتامین D (کنترل التهاب)، روی (تنظیم ترشح سبوم و بازسازی پوست) و اسیدهای چرب امگا-۳ (کاهش التهاب) کمبود آن‌ها باعث تشدید آکنه می‌شود.

سبک زندگی:

• استرس: افزایش کورتیزول باعث افزایش ترشح سبوم و التهاب پوست می‌شود.
• کمبود خواب: استراحت ناکافی باعث اختلال در ترشح هورمون‌ها و افزایش التهاب پوست می‌شود.
• کم‌آبی بدن: پوست کم آب، تولید سبوم بیشتری می‌کند تا خشکی جبران شود، که به جوش کمک می‌کند.

راهکار: رژیم غذایی متعادل، مصرف میوه‌ها و سبزیجات تازه، کاهش قند و چربی‌های ناسالم، مدیریت استرس و خواب کافی برای کنترل جوش ضروری است.

۳. مراقبت پوستی، عامل محیطی و تحریک‌کننده

نحوه مراقبت از پوست، استفاده از محصولات نامناسب و عادات اشتباه می‌تواند جوش‌ها را ایجاد یا تشدید کند.

عوامل مراقبتی:

• استفاده از محصولات سنگین یا غیرمناسب: کرم‌ها و لوسیون‌های comedogenic منافذ پوست را مسدود کرده و زمینه رشد باکتری ایجاد می‌کنند.
• پاکسازی ناکافی: باقی ماندن آلودگی، آرایش و سبوم باعث انسداد منافذ می‌شود.
• لایه‌برداری بیش از حد: لایه‌برداری شدید یا استفاده مکرر از اسیدهای قوی باعث تحریک پوست و افزایش تولید سبوم می‌شود.
• دست زدن به صورت: انتقال باکتری‌ها و چربی از دست به پوست باعث تحریک جوش می‌شود.
• محیط و آلودگی هوا: گرد و غبار و ذرات معلق منافذ پوست را مسدود کرده و التهاب ایجاد می‌کنند.

راهکار: روتین مناسب پوست شامل شستشوی ملایم، مرطوب‌کننده سبک، استفاده از ضدآفتاب و پرهیز از لمس پوست، بهترین راه برای پیشگیری از جوش است.

۴. عوامل ژنتیکی و دارویی

• ژنتیک: افرادی که والدین آن‌ها پوست جوش‌دار دارند، احتمال بیشتری برای جوش دارند.
• داروها: کورتیکواستروئیدها، داروهای ضدبارداری هورمونی یا برخی داروهای ضدافسردگی ممکن است جوش ایجاد کنند.
• محصولات آرایشی و ماسک‌ها: استفاده طولانی از ماسک یا محصولات غیرمناسب منافذ را مسدود کرده و جوش ایجاد می‌کند.

جمع‌بندی…

جوش‌های صورت نتیجه تعامل پیچیده‌ای از عوامل هورمونی، تغذیه‌ای، مراقبتی و ژنتیکی هستند. تغییرات هورمونی، رژیم غذایی نامناسب، سبک زندگی پر استرس و استفاده نادرست از محصولات پوستی می‌توانند تولید سبوم را افزایش داده و منافذ پوست را مسدود کنند، که زمینه رشد باکتری و التهاب را فراهم می‌کند. با درک دقیق این عوامل و رعایت روتین مناسب پوست، تغذیه سالم، مدیریت استرس و بررسی‌های هورمونی در صورت نیاز، می‌توان به‌طور مؤثر از جوش جلوگیری کرد و پوستی شفاف و سالم داشت.

اگر به مشاوره‌ و راهنمایی بیشتر نیاز دارید از طریق یکی از این راه‌ها با ما در ارتباط باشید!